Nordahl Grieg og teatret - ein bibliografisk
studie
Dramatikaren
"Skriv Nordahl – og skriv for teatret,
der har du mere å utrette enn noen annen i vårt
land." (Hans Jakob Nilsen 1937)
Dette er ein annotert bibliografi over Nordahl Griegs
dramatikk, det vil seie over alle oppsetjingane av
skodespela hans og litteraturen om desse. Når
det gjeld avismeldingar av oppsetjingane, er opplysningar
om desse ikkje fullstendige, men dei største
avisene trykkjer som oftast kritikken dagen etter premieren,
viss ikkje denne fell på ein søndag. Talet
på oppsetjingar av dei ulike stykka syner tydeleg
i kva grad Nordahl Grieg har "overlevd" som
dramatikar.
Bibliografien er inndelt i:
a) oppsetjingar, norske og utanlandske, med opplysningar
om teater, dato, regi (R), scenografi (S), musikk (M),
evt. andre opplysningar (avismeldingar etc.) og talet
på framsyningar;
b) utgjevingar, norske og utanlandske;
c) litteratur om skodespela/oppsetjingane: av forfattaren – artiklar,
intervju etc.; av andre – monografiar (her også hovudoppgåver),
artiklar (i bøker, tidsskrifter etc), teaterprogram
etc. Program er elles berre teke med i spesielle tilfelle.
Alt er ordna i kronologisk rekkefølgje.
I En ung mands kjærlighet. Skuespill i 3 akter
Ein ung mann med eit problemfylt kjensleliv, og hans
kjærleiksforhold til ei ti år eldre kvinne
som ha vore gift med eit brutalt mannfolk. Han oppdagar
at brutaliteten har noko lokkande ved seg, og det er
den som sigrar til sist. ramaet dreier seg om motsetningar
og kamp mellom råskap og det gode. "Barrabas-motiv",
dvs ein ung mann skal velje, men har eigenetleg ikkje
noko val, fordi Barrabas-kreftene, det vonde, syner
seg å vere det sterkaste.
"(Mitt stykke har en moral, i al den glittrende
og morsomme erotikkens tid, at vise nemesis og syndens
sold. Det lille menske som er Berit." (NG i brev
til søstra Ingeborg 13.10.28) (Vold 1983)
a) Oppsetjingar
1. DNS 28.10.1927 R: Thomas Thomassen, S: Rahe Raheny,
M: Sverre Jordan, Harald Sæverud, Harald Heide.
Avismeldingar 29.10. – Bg. Aft.bl.: "utførelsen
var fortræffelig" (N.-O.), Arbeidet: "en
sjelden helstøpt og vellykket forestilling" (A.P.),
Bg. Tidende (O.H.) og Gula Tidend (G) var ikkje overbeviste,
Bg. Arb.bl.: fin oppsetjing, men overflødig
stykke (C.E.), Morg.avisen: einaste avis som omtaler
regien "Hvorfor sættes der fuld damp paa
allerede fra begyndelsen, hvorfor disse Othello-brøl
[...] her er det da ikke livet om at gjøre!" +
synest at kostyma er kjedelege (V.S.), 10.11. Bg.Aft.bl.
siterer Middagsavisen, Oslo: klok og følsam
regi, artistisk og moderne i forma, der svarte, stiliserte
dekorasjonar gav skodespelet det rette urealistiske
preg (A. Rønneberg). 13 frams.
2. Nationaltheatret 25.9.1928 R: Halfdan Christensen,
R: Thorleif Holmen. 19 frams. Oppsetjinga blei forbigått
av Aftenposten, men fekk god kritikk i Tidens Tegn.
3. Studenterscenen, Kbhavn ca 20.11.1931
4. Radioteatret 21.11.1961. R: Knut Thomassen, Teknisk
regissør: Jahn Erik Joveng. Også sendt
23.6.1963, 3.4.1969 og 2.11.1972.
5. Jada-teatret, Bergen lærarhøgskole
mars 1989. R: Ragnar Holen. Omtalt 13.3. i BT (A. Kristoffersen).
Også oppført tre gonger i slutten av april
som gjestespel på DNS. Omtalt 6.5. i Morgenbladet: "Teatertalenter
gir glimrende Nordahl Grieg-drama nytt liv" (S.
Knag).
b) Utgåver
1. En ung manns kjærlighet. Skuespill i 3 akter.
Oslo: Gyldendal, 1927. 94 s.
Bokmeldingar: Kr. Elster (Nat.5.11.27), Helge Krog
(Dbl 22.12.27),
2. En ung manns kjærlighet. Skuespill i 3 akter.
[Oslo]: [NRK], [1961]. 61 bl. Rollehefte.
c) Litteratur om stykket
Av forfattaren:
1."'En ung mands kjærlighet'. Nordahl Grieg
uttaler sig om sit skuespil". I Oslo Aftenavis
24.11.1926.
2. "Nordahl Grieg pr. telefon." I Oslo Aftenavis,
29.10.1927.
II Barrabas. Skuespill
Ein ung mann står på nytt overfor brutaliteten,
og let seg imponere og overmanne av styrken i den rå makt.
Eit slags idédrama mellom godt og vondt, mellom
den kjærlege og milde Jesus og den sterke og
opprørske Barrabas. Forfattaren skal vere inspirert
av møtet med Kina og den russiske kommunisten
Mikhail Borodin. Skrive i Hankow i april 1927. NGs
første famlande forsøk på dramatisk
modernisme.
a) Oppsetjingar
1. Nationaltheatret 26.10.1927. R: Johanne Dybwad,
S: Oliver Neerland. NGs debut på scenen, og oppført
to dagar før En ung mands kjærlighet ved
DNS.
Stor suksess blant publikum, men berre delvis i pressen
27.10.27 – TT: avgjort uoriginalt stykke med
deklamatoriske replikkar, men artistisk regi (R. Fangen),
Nat.: stykkets poesi, biletkraft og idé utløyst
av regien (Kr. Elster), Dagbl.: sterk regi og effektfull
scenearrangement (E. Skavlan), Arb.bl.: ikkje ein einaste
nytenkt tanke, åndelaus humbug og replikkane
er filmtekstar medan regien er komisk pretensiøs
(H. Krog), Aft.p.: uvant form og oppstykka handling,
alt er scener og opptrinn som flimrar forbi (A. Stiloff),
Norges Kommunistblad: ei redselsfull oppføring
(falsk og oppstilt) enda verre enn stykket (hol og
kvalm lyrikk); 31.10. Morgenavisen: NG svært
talentfull som dramatikar (J.H.E.)
2. Folketeatret, Kbhavn 22.2.1930. Ei midnattsframsyning
oppført av Forsøgsscenen. R: Per Knutzon,
S: Kai Mottlau
3. Radioteatret 1.11.1945. R: William Nygaard
4. Borgarskolan (Dramatikerstudion), Stockholm 15.9.1945.
R: Sam Besekow, S: Yngve Larsson. 2 frams.
5. DNS 14.5.1946. R: Stein Bugge, S: Per Schwab, M:
Sverre Jordan. Minneframsyning for NG. 15 frams. utan
særleg publikumssuksess. Avismeldingar: 15.5.
BT (H.L.), BA (Vikar), Arbeidet, Bg (J.B.O)
6. Nationaltheatret 6.10.1949. R: Stein Bugge, S:
Per Schwab. Regissøren har framelska alt det
larmande og patetiske i stykket og gjev berre forfalska
bibelhistorie (E. Skavlan i Dbl. 7.10.)
7. Folkhögskolen i Kungälv 23.4.1951. R:
Carl Guldagger Hansen.
8. Radioteatret 28.3.1961. R: Knut Thomassen, Teknisk
regissør: Odd Rinnan. Også sendt 5.12.1961.
9. Nationaltheatret 2.11.72. Dialogen mellom far og
son, oppført i høve NGs 70-årsjubileum.
10. Vikateatret i veka før påske, ca
25.3.1985: "Menneskesind", ein NG-collage
med dikt og utdrag frå Barrabas. Tilrettelegging
og regi: Emil Chr. Fasting. Omtalt i Arb.bl. 28.3.85
(Å. Eliassen).
b) Utgjevingar
1. Barrabas. Et skuespill. Oslo: Gyldendal, 1927.
69 s.
2. Barrabas. [Oslo]: [NRK], [1961], 61 bl. Rollehefte.
Litteratur om stykket
1. Dahl, Helge: "Barabbas på scenen" i
Ergo 1/1983. (Om Barabbas-skikkelsen hos M. de Ghelderode,
N. Grieg og P. Lagerkvist)
2. Lokrantz, Margherita G.: "Kring Barabbasgestalten" i
Svensk Litteraturtidskrift 3/1983
III Atlanterhavet. Skuespill
Om det moderne mennesket med trong til sensasjon,
effektar, store bedrifter og nye rekordar. Den unge
journalisten er med på ein flytur over Atlantershavet
og skal rapportere direkte i radio. Flyet styrtar under
direkte sending, med høgtalarar i selskapsrom
på hotellet i storbyen etc.
Oppsetjingar:
1. Nationaltheatret 23. 1.1932. R: Halfdan Christensen,
S: Oliver Neerland. Oppsetjinga blei visst ein fiasko
pga. langdryge replikkar og for tregt scenemaskineri
til å veksle raskt nok mellom dei elleve scenebileta.
Eit ekspresjonisk-inspirert stykke spelt som Ibsen.
Avismeldingar 25.1.: TT (P. Gjesdahl), Dbl. (E. Skavlan),
(A.O. Normann), Nationen (K. Elster), Aft.p. Arb.bl.
DNS fekk stykket i august 1931 og ønskte å setje
det opp, men måtte utsetje oppføringa
fordi Nationaltheatret krevde retten til førsteoppføring
av norske skodespel.
2. Bremen 16.9.1932 - "Mellom oss sagt er det
hele grufullt. De har laget en øl og pølsefest
ut av stykket." NG til Nils Lie 16.9.32). Atlanter
Flug (omsett og omarbeidd av Karl Lerbs) fekk god kritikk
i avisene: "Hvis ikke alle tegn skulde slå feil,
har denne siste uropførelse på Bremer
Schauspielhaus erobret et stykke for tysk scene, som
ikke bare er spennende teater, men også stiller
op på en mesterlig måte et av vår
tids mest brennende problemer." (Kölnische
Zeitung, sitert frå Arbeiderbladet 24.9.1932)
Deretter blei stykket spelt m.a. i Hamburg (29.9.),
Bremerhaven, Stettin, Lübeck, Nürmberg, Wien,
Praha, Hagen (i Westfalen 30.11.32), Frankfurt am Main
(mars 33), Regensburg, Braunschweig (sept. 33), Coburg
(okt. 33), Breslau (juni 34), Kassel
3. Radioframføring i Sveriges radio januar
1933
4. DNS 15.2.1933. R: Nordahl Grieg, S: Rahe Raheny,
M: Sverre Jordan. Avismeldingar 16.2, stort sett positive – Bg.Arb.bl.
etterlyste ein større scenisk økonomi
og nemner NGs regi: "Opførelsens iøinefallende
feil var at det hele gikk forlitet slag i slag. Mellemaktene
burde være kortest mulig." 9 frams.
5. England 1933 oppført av "The Folk Players"
6. Moskva januar 1935(?)
7. Radioteatret 28.11.1961. R: Knut Thomassen, Teknisk
regissør: Viktor Sandal. Også sendt 1.11.1992.
Utgjevingar
1. Atlanterhavet. Skuespill. Oslo: Gyldendal, 1932.
111 s.
2. Atlanterhavet. [Oslo]: [NRK], [1961], 40 bl. Rollehefte.
På andre språk
1. Atlantik Flug, omsett til tysk og omarbeidd av
Karl Lerbs
2. Atlanticeskij okean. P'esa. Omsett til russisk
av G. Aleksandrrova. Moskva 1935
Litteratur om stykket
"Nordahl Grieg flyver til prøve på sitt
flyvedrama." Intervju med NG i Oslo Aftenavis,
16.1.1932
Knut Hamsun: "Jeg er ikke Teatermenneske, men
jeg synes det maa ha Alverdens Sceneegenskaper, jeg
har lest det som en Fortælling [...] hvor meget
mere da fra Scenen, tænker jeg [...] De sitter
ikke som Ibsen og orakler kjedelig om Tingen. [...]
her er saa meget nyt, saa originalt, Tekniken saa up
to date at jeg dirret her jeg sat." (Brev til
NG 11.2.1932)
IV Vår ære og vår makt. Skuespill
Sjøfolk mot skipsreiarar i første verdskrig:
samfunnskritisk og pasifistisk. Opprinneleg tenkt som
filmmanuskript, bygd på minne frå første
verdskrig. Hans Jacob Nilsen, teatersjef ved DNS, skal
ha hatt stor innverknad på utforminga av stykket.
Prøvane byrja før heile stykket var ferdig,
og skodespelarane øvde inn scene for scene: "Under
Hans Jacob Nielsens pragtfulde ledelse er Bergens teater
blevet Vestevropas mest spændende Teater. Han
formelig haler manuskripterne Ark for Ark, Scene for
Scene ud af Forfatternes Hænder." (NG intervjua
i Politiken 6.5.1937)
Stykket er skrive i ein montasjeteknikk – inspirert
av Noel Cowards Cavalcade, russiske Meyerhold (konstruktivisme
og biomekanikk), russisk film (t.d. Eisenstein) og
sikkert også Piscator – der dei 14 scenebileta
vekslar fort, straks personar og hendingar er tydelege
nok. NG tok omsyn til sceneskifta, og la inn korte
opptrinn som kunne spelast framfor teppet. Typisk for
intensiteten i stykket er scenetilvisingar som: "Musikken
sprenges plutselig i vill dissonans, som en eksplosjon" og "Teppet
flerres til side, det er som hele stykket eksploderer..." (mi
utheving). I tillegg tok NG heile teatersalen i bruk:
I epilogen held ein skodespelar tale frå ein
av gjestelosjane, og bak i salen står oppstilt
to mitraljøser som mot slutten fyrer laus mot
scenen.
Vår ære og vår makt var ei av 30-åras
store teaterhendingar i Norge. Den ironiske tittelen
har NG lånt frå Bjørnsons hyllingsdikt
til den norske sjømannen.
Oppsetjingar
1. DNS 4.5.1935. R: Hans Jacob Nilsen, S: Per Schwab.
Premiere ved DNS etter hard kamp. Fleire styremedlemmer
ville ikkje at teatret skulle setje opp eit "revolusjonært" stykke
med åtak på reiarstanden og fekk stoppa
prøvane. Først då teatersjef Hans
Jacob Nilsen sette stillinga si inn på å få stykket
oppført, i tillegg til økonomiske årsaker
og for å unngå at Oslo skulle komme ein
i forkjøpet, fekk stykket gå som planlagt.
Striden var god reklame og gav fulle hus: 60 framsyningar
sett av over 30 000. Regien var inspirert av Meyerhold.
Avismeldingar 6.5. svært positive i Bergensavisene
+ Tidens Tegn, Dbl. Oppsetjinga opnar nye vegar for
scenekunsten. Også omtalt i Daily Herald (J.
Morgan), sitert i Berg. Arb.blad 12.10.35.
2. Nationaltheatret 21.9.1935. R: Johanne Dybwad,
S: Oliver Neerland. 57 frams. Sett av 50 000. Avismeldingar:
23.9. Arb.bl. (A.O. Normann), Aft.p.(A.S.), nationen
(K. Elster), TT (P. Gjesdahl), Dagbl. (E. Skavlan),
Arbeidet (R. Torgersen); 25.9. Gøteborgs handels-
och Sjöfartstidning (E.R), 26.9. Norsk Tidend
(Aslaug Vaa), 25.1.36 Stavangeren (I.O. Dedekam).
3. Gøteborgs Stadsteater 12.11.1935. R+S: Knut
Strøm. 24 frams.
4. Det kgl. Teater, København 24.4.1936. R:
Bodil Ipsen, S: Helge Refn, M: Emil Reesen. (Dansk
omsetjing: Johannes Weltzer) 17 frams.
5. Dramaten, Stockholm 24.4.1937. R: Alf Sjøberg,
S: Härje Ekman. 11 frams. + 4 om hausten. M.a.
med varietéscener framfor teppet under sceneskifta.
God kritikk i pressa. 25.4.: Social-Demokraten (N.
Beyer), Folkets Dagblad Politiken, Nya Dagligt Allehanda
(Neander-Nilsson), Svenska Dagbl. (S. Selander), Dagens
Nyheter (B. Bergman), 26.4: Göteborgs Handels-
og sjöfartstidning (A. Beijer),
6. Også spelt i Zürich, Moskva
7. Radioteatret 27.1.1939. R: Hans Jacob Nilsen.
Hans Jakob Nilsen vakte oppsikt med Peer Gynt på nynorsk
i 1948 då han var sjef på Det Norske Teatret,
og ville svært gjerne setje opp Vår ære
og vår makt. Det aller meste skulle spelast på bergensdialekt,
men nokre få passasjar måtte omsetjast
til nynorsk. Gerd Grieg sa ja, men både broren
Harald Grieg og søstera Johanne Grieg Cederblad
sa nei. Då Nilsen blei sjef for Folketeatret,
prøvde han på nytt å få stykket
sett opp, men då sette Gerd Grieg sjølv
stykket opp på Nationaltheatret (jf. Nilsen 1997).
8. Nationaltheatret 26.5.1951. R: Gerd Grieg/Jørn
Ording. S: Rahe Raheny.
Blei forsøkt stoppa av konservative krefter,
og møtt med både pipekonsert og applaus
(jf. Rolf Nærup i Mrg.bl. 12.4.51). Paul Gjesdahl:
Stort diktverk som let "stille, myke scener avløse
de voldsomme. Det er så mye poesi, så mye
lune i stykket..." Men oppsetjinga er ikkje så god
som i 1935, noko som skuldast regi og uheldig rollefordeling
(Tidens Tegn 28.5).
9. DNS 1.5.1954. R: Hans Stormoen, S: Per Schwab.
30 frams. Første forsøk på å "repolitisere" NG.
Stort programhefte med mykje politisk og historisk
stoff. Hans Jacob Nilsen hadde i Dbl. 12.12.53 nemnd
ufargleggjeringa av NG, etter at J. Borgen snakka om
svindel med NGs ettermæle (8.10.52 i Teatersentralens
sal + omtale i Mrg.avisen dagen etter.) Avismeldingar
2.5. BT (H.L.), Mg.avisen (S.T.). kronikk i Dbl.(?)
ca 3.5.54 (E. Beyer)
10. DNS 10.11.57. Spelte 1 akt V og 2 akt III. R:
Hans Stormoen. 2 frams.
11. Radioteatret ca 1965
12. Nationaltheatret 2.11.72. Scena frå ruffen,
oppført i høve NGs 70-årsjubileum.
13. DNS 25.10.1976. R: Knut Thomassen, S: Christian
Egemar. 38 frams.
14. NRK/TV ca jan-mars 1984. Utvalde scener. R: Bentein
Bårdson.
Utgjevingar
1. Vår ære og vår makt. Skuespill.
Oslo: Gyldendal, 1935. 152 s.
2. Vår ære og vår makt. Oslo: Gyldendal,
1963. 85 s. (Skoleutgåve ved Kjølv Egeland)
På andre språk
1. Unsere Ehre und unsere Macht. Omsett til tysk av
Per Schwensen. Berlin: Henschel & Sohn, 1950. 77
s. (Skodespelet skal også ha vorte omsett til
tysk av Cloetta, med hjelp av Klaus Mann, ca 1936.)
2. Our Power and Our Glory i Five Modern Scandinavian
Plays. C.E. Soya, W. Chorell, D. Stefansson, N. Grieg,
P. Lagerkvist. S. 277-362. New York: Twayne, 1971.
3. Afl vort og æra. Omsett til islandsk av Johannes
Helgi. Reykjavík: Arnartak, 1982. 95 s.
Litteratur om stykket
Av forfattaren
I 1935 meinte NG at stykka hans verka så spe,
så latterlege på scenen. Gerd Grieg syntest
stykka hans mangla humor, sjølv om han var svært
morosam privat. Kan det ha inspirert han til meir morosame
scener i Vår ære og vår makt? Viss
han ikkje hadde sett Noel Cowards "Cavalcade",
ville han aldri ha kunna skrive dette stykket. (Gerd
Grieg 1958).
1. "Vår ære og vår makt".
I Arbeidet 28.3.1935.
Intervju med forfattaren om den foreståande
oppsetjinga i Bergen, "et av de største
opgaver noget teater kan påta sig", men
mest om innhaldet: "konflikten mellem kapital
og arbeide, i dette tilfelle skibsrederne og sjøfolkene
i sin råeste og mest tilspissede form".
Intervjuet blei også trykt i Ny Tid, 5.10.1935.
2. "Hvordan 'Vår ære og vår
makt' blev til. Da Bergen stenet uskyldige spionbarn
under krigen." I Dagbladet 19.9.1936. Intervju
i samband med Nationaltheatrets premiere om forfattarens
arbeid med stykket, at han for å få miljøet
heilt ekte m.a. overnatta på herberge og sjømannsheimar.
3. "'Vår ære og vår makt' i
rette tid." I Tidens Tegn 21.9.1935. Intervju
med forfattaren foran kveldens premiere på Nationaltheatret.
4. "Det er uanstendig å skrive 'varig kunst'
for en menneskelighet, som kanskje skal utslettes!" I
Dagbladet 28.9.1935.
Overskrifta er NG svar på om han heretter berre
skal skrive tendens-stykke. Han svarer også at: "En
gang, i det klasseløse samfund, skal der bli
en ny litteratur, en litteratur som skal øke
verdien av hver dag vi lever."
5. "...samtale med Gerda Grepp om 'Vår ære
og vår makt'." I Arbeiderbladet, Lørdagskvelden
17.10.1935. Intervju med NG om stykket.
6. "De tusinde Skibe, som Krigen tog..." I
(Skip.) Nationaltidende, Kbhavn 22.4.1936. Intervju
i samband med fredagens premiere på Det kgl.
Teater. NG er svært begeistra for Bodil Ipsens
iscenesetjing "fordi hun saa præcist har
følt hvad jeg vilde sige".
7. "Nordahl Grieg til Spania igjen. Og ser gjerne
at 'Vår ære og vår makt' blir filmet." I
Fremtiden 10.12.1937. Kort intervju der NG uttaler
at "skuespillet egner sig godt til filmmanuskript".
Og litt om suksessen med "Nederlaget" i København.
Av andre
Monografiar
1. Andersen, Leif Anker: Om Nordahl Griegs "Vår ære
og vår makt". Hovudoppgåve i nordisk,
Universitetet i Bergen, 1976.
2. Brenne, Berit: Kritikken av Nordahl Griegs "Vår ære
og vår makt" ved utgivelsen og de første
oppførelsene i Bergen og Oslo (1935). Hovudoppgåve
i norsk, Universitetet i Oslo, 1975.
3. Ek, Sverker R.: Teater i förvandling. Diskussionen
kring Dramaten som "nationalscen" och "folkteater" från
Guds gröna ängar høsten 1932 till
Vår ära och vår makt våren 1937.
Acta Universitatis Umensis, 45:1:2. St.holm 1982.
Artiklar
1. "Det er et storartet arbeid. Det er preget
av dikteren Nordahl Grieg, og det er den første
frukt av hans lange opphold i Østen. Stykkets
dramatiske oppbyggning er helt ny, det er påvirkningen
av russisk teater, billedene er stillet krast op mot
hverandre og selvsagt er de preget av hans egen sosiale
innstilling." I samband med at "Vår ære
og vår makt" blei utsett på DNS, blei
professor Shetelig (som tilhørte mindretalet
i styret ved DNS) intervjua av Dagbladet 10.4.1935.
2. Berggrav, Eivind: "Vår ære og
vår makt" i Kirke og kultur, 1935
3. Wennersten, Aug. A.: "En sjømann om
Vår ære og vår makt" i Morgenavisen
29.8.1935.
4. Fangen, Ronald: "Brev från Norge" BLM
1935.
5. Bugge, Johanna Olsen: "Nordahl Grieg går
inn i sin tid. Striden omkring 'Vår ære
og vår makt'" s. 17-26 i Pettersen m.fl.
1962
Om den politiske NG, som i september 1937 ma.a. sa
at kunsten må vere politisk, fordi "denne
'upolitiske' kunst er aldeles ikke upolitisk, der er
overordentlig nyttig for dem som vil at oppmerksomheten
skal bortledes fra vesentlige og avgjørende
ting. "
6. Nilsen, Hans Jacob: Brev til Harald Grieg 19.1.1957
om samarbeidet med NG om Vår ære og vår
makt. Sitert i Harald Grieg 1963
7. Næss, Harald: Forord til amerikansk utgåve
i 1971, jf denne.
8. Erbe, Berit: "Nordahl Griegs 'Vår ære
og vår makt': Drama–skuespil–analyse" i
Longum, Leif (red.): Drama-analyser fra Holberg til
Hoem. Oslo: Universitetsforlaget, 1977.
9. Longum, Leif: "Når opprørere
blir pensum. Litteraturpedagogiske tanker ved 50-årsjubileet
for Nordahl Griegs Vår ære og vår
makt" i Norsk litterær årbok, 1985
10. Nygaard, Knut: "'Vår ære og vår
makt' blir til" i Edda, 1/1985
11. Karlsen, Ole: Budskap og formelle virkemidler
i Nordahl Griegs "Vår ære og vår
makt" i Norskrift, 1989
V Men imorgen – Skuespill i 3 akter.
Ein stor utanlandsk-eigd kjemisk fabrikk legg om drifta
frå kunstgjødsel til giftgass. Om rustningsindustriens
kyniske spel om krigsprofitt. Kritikk av kapitalismen.
Ein appell mot krig og for fred.
Oppsetjingar
1. DNS 8.5.1936. R: Hans Jacob Nilsen, S: Per Schwab.
Urpremieren skulle eigentleg ha skjedd dagen før
på Nationaltheatret, men dei måtte utsetje
sin premiere til to dagar seinare. Pipekonsert under
stykket av unge medlemmer av Nasjonal Samling og Fedrelandslandslaget.
Avismeldingar 9.5.: BA (A.P.), Gula Tidende, Bergen
Aftenblad (N-O); Dagbladet: eit verkeleg diktverk om
dagen i dag, men stykket blei ikkje spelt nyansert
nok. (E. Skavlan), Ny Tid, Tr.heim (usign. "...vekker
storm i Bergen"), 13.5. Haldens Arb.bl. (S. Evensmo),
Berlingske Tidende 10.5.36, ("Pipekoncert mod
NGs røde faner paa scene. Teaterslag i Bergen").
Arb.bl. 11.5. (H. Heiberg). 10 frams. med delvis dårleg
besøk.
2. Nationaltheatret 10.5.1936. R: Halfdan Christensen,
S: Christian Stenersen. Med m.a. Olafr Havrevold, Gerd
Egede Nissen, August Oddvar. Lunken kritikk i Oslo-pressa
og spelt 6 gonger. Avismeldingar: 11.5. Dbl.: betre
enn i Bergen; stykket blei det det skulle vere: ei
brei, levande skildring av dagens overklassemiljø (E.
Skavlan), Arb.bl. (H. Heiberg), Morg.bl. (F. Halvorsen),
Morg.p. (Fr.v.d.Lippe), TT (P. Gjesdahl), Aft.p. (A.
Stilloff), Nationen (K. Elster), Sjøfartst.
(H.L.), 20.9. Mot Dag (J. Vogt)
3. Stadstheater, Bern
4. Greifswald Teater, DDR, ca januar 1975. Ifølgje
regissør Fred Grasnick er stykket ("Aber
morgen") inspirert av Ibsen og Tsjekhov samt av
Stanislavskis realisme og ekspresjonistiske impulser.
Omtalt i Dagbl. 19.2.75 (W. Dahl).
4. DNS 11.12.1982. R: Bentein Bårdsson, S: Helge
Hoff Monsen. 41 frams.
Utgjevingar
1. Men imorgen –. Skuespill i 3 akter. Oslo:
Gyldendal, 1936. 138 s.
2. Men imorgen –. [Bergen]: Den Nationale scene,
1982. 96 bl. Rollehefte.
På andre språk
1. Mais demain... Pièce en trois actes et six
tableaux. Omsett til fransk av Henri Fer. Paris: Editions
sociales internationales, 1937. 110 bl.
2. Russisk
Litteratur om
Av forfattaren
1. "Nytt antikrigsskuespill av Nordahl Grieg." I
Arbeideren 30.3.1936.
Kort intervju med forfatteren i samband med at Nationaltheatret
skal setje opp stykket. Intervjuet blei også trykt
dagen etter i Arbeidet.
2. "'Men i morgen' er en appell om fred." I
Arbeidet 2.5.1936.
Intervju i samband med DNSs oppføring av stykket,
som er "etslags familiedrama med sosial bakgrunn,
skrevet under følelsen av den kommende krig
(...) om hvordan de forskjellige samfundslag reagerer
på krigstruslen".
3. "Omkring mitt siste skuespill." I Veien
frem, Nr 4 mai 1936, s. 18-20.
Trykt opp i Arbeideren, 22.5.1936. (Grieg, Nordahl
1982: 24)
Forsvarer det politiske innhaldet i skodespelet mot
skuldingane frå Hans Heiberg (i Arb.bladet).
Av andre
Monografiar
1. Thorsen, Tönnes Johan: Kritikkreaksjoner på Nordahl
Griegs "Men imorgen". Hovudoppgåve
i nordisk, Universitetet i Bergen, 1972.
Artiklar
1. Hegna, Trond: "Diskusjonen om 'Men i morgen'" i
Mot Dag 2/1936
2. Grepp, Ole: "Noen tanker omkring 'Men imorgen –'" (Pettersen
m.fl. 1962: 27-35). Eit vanskeleg stykke å spele: "Det
er selve verdensbegivenhetene som er stykkets hovedperson
[...] Skal oppgaven løses på scenen, krever
den kunnskaper om de økonomiske lover som styrer
verden..."
3. Bien, Horst: "Die Dialektik der Konfliktstruktur
und des Figurenaufbaus im Nordahl Griegs Drama Aber
Morgen..." I Nordeuropa. Studien, 8/1975.
4. Hartmann, Hasso: "Konzeptionelle Aspekte der
Erstaufführung von Nordahl Griegs Drama Aber Morgen...
auf dem sozialistischen Theater der DDR." I Nordeuropa.
Studien, 8/1975.
5. "Redaksjonsartikkel: Men imorgen – av
Nordahl Grieg." I Profil 4/1977.
6. Programhefte DNS 10/1982, 48 s. med artiklar av
m.a. Willy Dahl, Knut Nygaard, GS [Gunnar Stålesen],
Peter R. Holm og regissøren Bentein Baardson,
samt eit intervju med sistnemnde.
VI Nederlaget. Skuespill
Om Pariserkommunen i 1871, oppstanden og det blodige
nederlaget. Om kampen for fridom, demokrati, rett.
Ifølgje NG er dramet også prega av den
pågåande borgarkrigen i Spania.
"'Nederlaget' er Nordahl Griegs største
drama, i virkeligheten et av de store dramaer som er
skrevet i Norden. [...] Intenst inntil det bristeferdige
bygger stykket seg likevel logisk opp gjennom en handling,
knyttet til levende, stridende mennesker, slik at det
enkelte menneskes skjebne blir symbol for helheten
i et ustanselig skiftende spill av voldsomt virkende
paralleller. Intimiteten går aldri tapt midt
i de store optrinn, og Nordahl Griegs sprudlende, lysende
lyrikk springer fram mellom redselsscenene, lik markblomster
som spirer på graver. Det er et drama så gripende
og aktuelt, så monumentalt og intimt og blendende
rikt på sceniske muligheter." (Johan Borgen
1945)
Oppsetjingar
1. Nationaltheatret 25.3.37. R: Agnes Mowinckel, S:
Alexey Zaitzow, Kostyme: Ferdinand Finne, M: Sparre
Olsen – med m.a. Egil Eide, Oddvar Stormoen,
Gerd Egde Nissen, Åse Bye, David Knudsen. "'Nederlaget'
ble en av de store oppførelser for Nationaltheatret
i Oslo. Stykket ble spilt slik som bare dette teatret
i verden kan spille samtidig norsk litteratur – når
det er heldig." (Borgen 1945)
Avismeldingane 27.3. var svært positive: Tidens
Tegn (P. Gjesdahl), Arb.bl. (H. Heiberg), Dbl. (E.
Skavlan), Nationen (K. Elster), Morg.bl. (Vikar), Sjøfartst.
(H.I.), Morgenp. (Fr.v.d.L.), BT (H.E.), med unntak
av Aftenposten: stykket er eit tre timars langt og
trøyttande diskusjonsmøte (A. Stilloff),
29.3. Dagens Nyheder (Fr. Schyberg), 30.3. Berg.Aft.bl.
(Nordahl-Olsen), 13.4. Arbejderbladet, Kb.havn (Hans
Kirk: "Nederlaget et Mesterværk!).
2. DNS 20.4.1937. R: Hans Jacob Nilsen (i samarb.
med forf.), S: Per Scwab, med m.a. Magda Blanc, Karl
Bergmann, Arne Bang-Hansen, Hjørdis Ring og
Lothar Lindtner. Instruktøren beundra særleg
kontrasten mellom voldsomme massescener og stille tomannscener.
Avismeldingar: 21.4. Morg.avisen (K.E.), Bg.Arb.bl.
(A.P.), Bergens Aft.bl. (N.-O.) + kommentar, Bg.Tid.
(O.H.) + om musikken, Gula Tidend (H.S.), Arbeidet
(J.B.O.), Dagen ( K. Marthinussen). 70 personar på scenen
(medrekna statistar). 9 frams., relativt få tilskodarar.
3. Det kgl. teater, Kbhavn 4.12.1937. R+S: Svend Gade,
Kost.: Ove Chr. Pedersen, M: Otto Mortensen. (Dansk
omsetjing: Kaare Borchsenius) Bg.Arb.bl 18.1.38 siterer
frå Paul la Cours artikkel i tidsskriftet "Tilskueren":
Utan Gabrielle Langevin – i den merkelegaste
scena i stykket – ville det heile blitt eit sosialt-radikalt
lærestykke. No blir det stort drama og stor dikting.
(Derimot hevdar Paul Gjesdahl etter premieren: "Hun
[Gabrielle Langevin] er helt overflødig både
for handlingen og stemningen.") 25 frams.
4. Dramaten, Stholm 15.4.1939. R: Sven Gade, S: Härje
Ekman. 13 frams. Avismeldingar: 16.4. Social-Demokraten,
Sth. (Nils Berger); 25.4. Ny Dag, Sth.
5. Trøndelag Teater 14.11.1945. R: Hans Stormoen,
S: Kjell Stormoen, M: Sparre Olsen. Med m.a. Ole Grepp.
("Nordahl Griegs fulltreff som teatermann ...
stykket som er blitt kalt et av de mest betydningsfulle
dramatiske arbeider i den siste menneskealder i Norden," førehandsomtale
i Adresseavisen 8.11.)
6. Det kgl. teater, Kbhavn 5.12.45. R+S: Svend Gade,
Kost.: Ove Chr. Pedersen, M: Otto Mortensen. I minneframsyning
6.12.1945 gjesta Gerd Grieg som Gabrielle. 16 frams.
7. Nationaltheatret 29.1.1946. Minneframsyning. R:
Agnes Mowinckel, S: Willy Midelfart, M: Sparre Olsen
8. DNS 5.1.1950. R: Hans Stormoen, S: Per Schwab,
M: Sparre Olsen. 18 frams.
9. DNS 1.11.1952. Barrikadescenen
10. DNS 10.11.1957. Akt V
11. Oslo Nye Teater 21.11.1958. R: Rønnaug
Alten, S: Guy Krohg, M: Sparre Olsen
12. Folketeatret 1958, 42 frams.
13. Radioteatret 1.12.1958. R: Rønnaug Alten
14. Fjernsynsteatret 21.3.1966. Omarbeiding og regi:
Per Bronken. S: Christian Egemar/Guy Krohg. Til då den
største produksjonen i Fjernsynets historie.
Omtalt i Aktuell 12/1971 (Jan Schwarzott). Ifølgje
Aft.posten 22.3. ei vakker og fenglande og tidvis gripande
framføring (A. Rønneberg).
15. DNS 19.3.1971. R: Ole Grepp/Knut Thomassen, S:
Christian Egemar. 100-årsdagen for Pariserkommunen
og Bergen 900 år. 42 frams., men ikkje fulle
hus.
16. Royal Court Theatre eller Old Vic, London våren
1971: 100 år sidan Pariserkommunen (jf. Dagbl.
2.11.70)
17. Nationaltheatret 2.11.72. Scenene frå kontoret
i Frankrikes bank og kyrkjegarden på Montmartre,
oppført i høve NGs 70-årsjubileum.
18. Radioteatret 4.4.1973. R: Haakon Bjørn-Hansen
19. DNS 29.3.1974. Oppført scener i høve
LOs 75-årsjubileum. R: Arne Jacobsen.
20. Århus Teater, feb. 1978. Ifølgje
Aarhus Stiftstidende spelt som "farverig folkekomedie".
21. Riksteatret, Det kgl. ridehus, Akershus festning,
21.6.1978 (førpremiere), premiere på Hamar
4.9.1978. R: Pål Løkkeberg (tekstleg tilrettelagt
i samarbeid med Mette Sofie Nilsen og Jan Hårstad),
S: Kari Gravklev. Stort sett bra avisomtale for oppfinnsom
regi: 23.6. Hand.- og Sjøfartst. (E. Gording),
Morgenbl. (T.K. Kvaal), Arb.bl. (C. Middelthon), VG
(L.H. Røed), BT (E. Eide), Aft.p. (O.-S. Andersen),
Nationen (J. Ørjasæter); 29.6. Klassekampen
(E. Hoem).
22. DNS 18.3.1994. R: Stein Winge, S: Tine Schwab,
M: Knut Skodvin. 40 frams.
Utgjevingar
1. Nederlaget. Skuespil. Oslo: Gyldendal, 1937
2. Nederlaget og utvalgte dikt. Ved Asbjørn
Villum. Ss 15–132. Oslo: Gyldendal, 1949. (Asch.s
og Gyld.s skoleutg. av mod. norske forf.) 2. oppl.
i 1962, og 3. oppl. i 1970.
3. Nederlaget. Skuespill. Oslo : Gyldendal, 1966,
125 s. (Gyldendals moderne skuespillserie.)
4. Nederlaget. Kbh.: Gyldendal, 1966. 134 s.) Opptrykk
etter originalutg.
5. Nederlaget. Bearbeidet for fjernsyn av Per Bronken.
[Oslo 1966] 114 s.
6. Nederlaget; bearbeidet av Pål Løkkeberg
i samarbeid med Mette Sofie Nilsen og Jan Hårstad.
[Oslo]: Riksteatret, [1978], [6],131 bl.
På andre språk
1. Defeat. A play of the Paris Commune. Omsett til
engelsk av Eleanor Arkwright. London 1944. 87 s.
2. The defeat. Plays. Scandinavian of the twentieth
century. (American-Scandinavian foundation. New York,
1944.) Ser. 2 N. Grieg, H. Krog, K. Munk, K. Abell.
3. Die Niederlage. Schauspiel in vier Akten. Omsett
til tysk av Margarete Steffin. Forord av Odd Eidem.
Berlin: Henschel & Sohn, 1947. 119 s.
4. La derrota. Teatro noruego contemporaneo. Omsett
til spansk av Javier Armada Abella. Forord av Juan
Eduardo Zúniga. Mexico: Aguilar, 1960. S. 3-429.
3 bl. (Teatro contemporaneo) Inneheld òg S.
Christiansen: "En reise i natten" og H. Krog: "Oppbrudd".
5. Nederlaget. Omsett til svensk av G. Valentin i
Tre pjäser om Pariserkommunen. (Saman med B. Brecht
og A. Adamov). Sthm.: Pan/Norstedts, 1971. 371 s.
Litteratur om stykket
Av forfattaren
1. "'Nederlaget' – Nordahl Griegs nye skuespill,
er bygget over de historiske kjensgjerninger. I skikkelsene
fra dengang ligger symbolisert mange av sosialismens
muligheter." I Arbeidet 12.12.1936.
Intervju om kvifor NG valde Parisar-kommunen som emne
for skodespelet. Trass i tittelen er det "det
motsatte av en nederlagslinje jeg har tilsiktet, det
er håpet, forpliktelsen til å gå videre,
det er seierstroen jeg har villet gjøre sterkere".
Intervjuet også trykt i Arbeideren nokre dagar
seinare.
2. "Nordahl Griegs nye skuespill om Pariserkommunen." I
Arbeideren, 18.12.1936.
Intervju: "Jeg har ikke prøvd å aktualisere
historien, men Pariser-Kommunens indre aktualitet idag
tror jeg ligger i dagen. Pariserproletariatets kamp
i 1871 og det spanske folks idag, har mange heltemodige
og tragiske likhetspunkter. Mitt skuespill heter 'Nederlaget',
men det er det motsatte av en nederlagslinje jeg har
tilsiktet, det er håpet, forpliktelsen til å gå videre,
det er seierstroen jeg har villet gjøre sterkere."
3. "Pariserkommunen har store paralleller med
våre dager." I Arbeidet 4.3.1937.
Intervju i samband med at DNS har byrja prøvane
på "Nederlaget".
4. Intervju i Arb.bl. 19.3.1937. NG hevder å ha
slått opp et stort lerret og kjenner seg i slekt
med freskomalarar, som han har prøvd å lage
eit motstykke til: "Ordet, lyset, musikken skal
nå over hele teaterrummet, skal splintre det."
5. "Forfattaren om sitt stykke." I Programbladet
til DNS
6. "En Samtale med Nordahl Grieg." I Arbejderbladet,
Kbhavn 2.9.1937.
M.a. kort om den foreståande oppsetjinga av "Nederlaget" på Det
kgl. Teater.
7. "Pariser-kommunen, som jeg ser den!" I
Politiken, Kbhavn 1.12.1937.
Intervju i samband med den foreståande premieren
av "Nederlaget" på Det kgl. Teater
i regi av Sven Gade med m.a. Poul Reymert og Bodil
Ipsen. Ifølge NG er det eit historisk skodespel,
ein slags reportasje der han "viser i dramatiske
Billeder hvorledes mennesket i blodige Tider staar
over for Døden og Kærligheden". (Framsyninga
blei ein suksess.)
Av andre
"Jo mere jeg tenker på Nederlaget, desto
større blir min beundring for din evne til å gi
et voldsomt historisk stoff en scenisk fremstilling.
Nederlaget vil nok bli stående som et av våre
tids største skuespill. Mere overlegent enn
du spiller på teatret i dette stykket kan ingen
virtuos behandle sitt instrument. (Hans Jakob Nilsen
i brev til NG i april 1937 – Nilsen 1997)
Monografiar
Bertolt Brechts skodespel, "Die Tage der Commune" (Kommunens
dager), frå 1948-49 er eit slags motutkast til
NGs "Nederlaget", som Brecht vedgår å ha
forsynt seg av (jf. Brechts forord).
1. Ingebrigtsen, Marit: Nordahl Griegs "Nederlaget" i
lys av kildene / av ... og Reidar Skaug Høymork.
Hovudoppgåve i norsk, Universitetet i Oslo, 1971.
2. Harberg, Steinar: Nordahl Grieg: "Nederlaget" og
Bertolt Brecht: "Die Tage der Commune". En
sammenligning. Hovudoppgåve i nordisk, Universitetet
i Bergen, 1974.
3. Rynning, Karin Gjermundsen: Politisk teater : teori
og praksis. Nordahl Griegs "Nederlaget" og
Helge Krogs "Oppbrudd". 91 bl. Hovudoppgåve
i nordisk, Universitetet i Trondheim, 1977.
4. Steen, Thorvald Prebensen: Hovedpersonene i "Nederlaget" av
Nordahl Grieg. Hovudoppgåve i idehistorie, Universitetet
i Oslo, 1983.
5. Lötvedt, Lene Mögster: Skuespilleren
i praksis. En kritisk gjennomlysning av norsk og engelsk
spillepraksis med analyse av "Nederlaget" og "A
midsummernight's dream". III, 94, IV bl. Hovudoppgåve
i teatervitskap, Universitetet i Bergen, 1995.
Artiklar:
"Det er længe siden, man har staat overfor
et Stykke, der som dette kan konkurrere med de store
gamle Dramatikere i omfattende og levende Figurtegning." (Fr.
Schyberg)
1. Frisch, Hartvig: Om Nederlaget i Forum, des. 1937
2. Schyberg, Fr.: Om Nederlaget i Forum, des. 1937
3. Aanderaa, Johs.: "Bertolt Brecht og Nordahl
Grieg" i E. Leiser/J. Aanderaa (red.): Bertolt
Brecht. Oslo : Det norske Studentersamfunds kulturutvalg,
1958 (Brechts stykke er "langt mindre gripande" enn
Griegs.)
4. Nag, Martin: "Nordahl Grieg og Bertolt Brecht" s.
36-52 i Pettersen m.fl. 1962.
5. Hummel, Eberhard: "Zu einigen Problemen der
dramatischen Gestaltung der Pariser Kommune durch Bertolt
Brecht und Nordahl Grieg" i Wissenschaftliche
Zeitschrift der Ernst Moritz Arndt Universität
Greifswald, Gesellschaftliche Reihe 12/1963
6. Friese, Wilhelm: "Nordahl Grieg und Bertolt
Brecht" i Etudes Germaniques, 22/1967
7. Svensen, Åsfrid: "Sluttscenen i Nordahl
Griegs Nederlaget. En kommentar." I Norsk litterær årbok
1970.
8. Rønneberg, Anton: "Nordahl Grieg: 'Nederlaget'" i
Ti års fjernsynsteater. Oslo: Aschehoug, 1971.
Revidert versjon av omtale i Aftenposten etter Fjernsteatrets
oppsetjing 21.3.1966
9. Svensen, Åsfrid: "Nordahl Grieg: Nederlaget." I
Norsk dramatikk. Teksthefte til programmene i Skolekringkastinga
1972–73. Oslo: NRK.
10. Fischer, Gerhard: "The Paris Commune on the
stage: Valles, Grieg, Brecht, Adamov. A comparative
study about the representation of historical reality
in modern theatre." Doktoravh. Michigan 1976.
Også trykt: Frankfurt am Main: P. Lang, 1981.
11. Bjørneboe, Jens: "Nederlaget. Nordahl
Grieg og Bertolt Brecht" i Om Brecht. Oslo: Pax,
1977.
12. Bohnen, Klaus: "Vom revolutionären 'Sinn'
im 'naturlichen Gang der Dinge'. Nordahl Griegs Niederlage
vor dem Hintergrund von Brechts 'Gegenentwurf' Die
Tage der Commune" i Text & Kontext, 26/1988.
13. Programhefte Den Nationale Scene 6/1994, 51 s.
med artiklar av m.a. Erling Gjelsvik, Ellen Lundby,
Leif Longum og Tom Remlow.
VII Svaneskriket
Eit skodespel om Wergeland, Welhaven og Camilla Collett.
8. april 1940 blei det ferdige skodespelet diskutert
med regissøren Hans Jacob Nilsen. Stykket skulle
setjast opp på Universitetsplassen, og publikum
skulle plasserast på ein tribune over Carl Johans
gate. (Jf. Borgen 1945) Hans Jakob Nilsen tenkte på stykket
kvar gong han gjekk over Universitetsplassen og bygde
scenene opp i tankane: "Engang skal det spilles
der, og bli det største monument over din diktning
som du har skapt, Nordahl!" (Brev til NG 14.11.1942 – Nilsen
1997)
Nils Lie hadde lese manuskriptet: "Det var omtrent
halvferdig og er noe av det løfterikeste jeg
har lest. Selvfølgelig var det begeistringen
for dikteren Wergeland som inspirerte ham." (GAM
2/1977) Skodespelet blei borte under krigen, og det
finst berre utdrag bevart. NG meinte det var eit svært
så vanskeleg stykke å skrive: "Keats
har rett i at det er ingenting så upoetisk som
poeten; ihvertfald hvis drama er handling, er dikterne
absurde å innføre, for det typiske ved
dem er jo akkurat dette at de ikke handler." (Brev
til N. Lie 13.1.40)
Filmmanuskript:
Større kriger ; Edvard Grieg. Utkast til to
filmmanuskript skrive i London 1940-41 og funne att
i Oslo 1989. Originaltitlar: Greater wars, Edvard Grieg.
Større kriger
Oppsetjingar
Nationaltheatret 27.4.1990. Omsetjing, dramatisering,
tilrettelegging og regi: Bjørn Sæther,
S: P.O.A. Austdahl. Rollehefte, 103 bl. .
Utgjevingar
Større kriger og Edvard Grieg. Omsett av Brikt
Jensen. Oslo: Gyldendal, 1990. 91 s.
Teateroppføringar om NG
1. Nordahl Grieg Teateret: Bli fremfor alt ikke trette.
Eit stykke om Nordahl Grieg basert på tekstane
hans, framført av Nordahl Grieg Teateret. Premiere
på Bryggens museum 2.11.1980. R: Edvard Hoem,
S: Bjørn Krzywinski, M: Knut Skodvin. I mai
1981 hadde Nordahl Grieg Teateret planar om å oppføre
Nordahl Griegs Barrabas som rockopera, men framsyninga
blei ikkje realisert. Knut Skodvins musikk eksisterer
visstnok.
2. Wiik, Steinar: Ung må verden ennu være.
Eit samansett program om Nordahl Grieg. Tekstar av
Nordahl Grieg med samanbindande tekst på bokmål.
Oppført av Sogn og Fjordane Teater i Førde
13.2.1987. Regi: Jon Heggedal. 2 frams.
Rollehefte 1987. 17 bl.
3. Gjelsvik, Erling: Nordahl i våre hjerter.
En musikal over Nordahl Griegs liv. Oppført
ved DNS 16.03.1990. R: Svein Sturla Hungnes, S: Rolf
Alme, Kostyme: William, Koreografi: David Toguri, M:
Knut Skodvin. 52 frams.
Utgitt Bergen: DNS/Eide, 1990. 136 s.
Skodespel om NG
Nag, Martin: Kamerat Nordahl, eller Grieg i Moskva.
Skuespill. S. 35-72 i Nag, M.: Ildsjel. Oslo: Solum,
1983. 72 s.
Samla skodespel etc.
1. Samlede verker. Minneutgave. Oslo: Gyldendal, 1947.
7 b. Bind 4: En ung manns kjærlighet. Barrabas.
Atlanterhavet.Vår ære og vår makt.
327 s. Bind 5: Men i morgen- ; Nederlaget. 281 s.
2. Skuespill. En ung manns kjærlighet. Barrabas.
Atlanterhavet. Vår ære og vår makt.
Men imorgen -. Nederlaget. Oslo: Gyldendal, 1948. 605
s.
3. Samlede verker. 2. utg. Oslo: Gyldendal, 1952.
3 b. B. 2: Barrabas. Vår ære og vår
makt. Men imorgen-. Nederlaget. 461 s.
4. Vår ære og vår makt. Nederlaget.
Med innl. av Odd Hølaas. Oslo: Gyldendal, 1967,
X, 179 s. Norges nasjonallitteratur, Bind 29
5. Skuespill. Oslo: Gyldendal, 1975 : 2 b. B 1. En
ung manns kjærlighet. Barrabas. Atlanterhavet.
Vår ære og vår makt. 180 s. B. 2.
Men imorgen -. Nederlaget. 145 s.
På andre språk:
1. P'esy. Ne zavtra. Porazenie. (Nederlaget. Men imorgen)
Omsett til russisk av K. Teljatnikova. Moskva 1960.
228 s. 2 bl.
2. Dramen. Ausgewählte Werke in Einzelausgaben.
Berlin: Volk und Welt, 1968, 389 s. Inneheld Barrabas.
Vår ære og vår makt. Men i morgen– og
Nederlaget. Omsette til tysk av U. Birckholz, R. Kähler
og M. Steffin. Redigert av Horst Bien.
Generell litteratur om dramatikken og dramatikaren
Monografiar:
1. Engberg, Harald: Nordahl Grieg og tidens drama.
København: Aschehoug, 1946.
2. Halvorsen, Ola: Nordahl Grieg. Hans samfunnssyn
og politiske utviklingsgang. Hovudoppgåve i norsk,
Universitetet i Oslo, 1950.
3. Lunde, Aage: Nordahl Grieg som dramatiker. Hovudoppgåve
i norsk, Universitetet i Oslo, 1954.
4. Nag, Martin: Streiflys. Nordahl Grieg på ny.
Essays. Oslo: Ny dag, 1967.
5. Krogvig, Svein: Barrabas-motivet i Nordahl Griegs
ungdomsdramatikk. Hovudoppgåve i norsk, Universitetet
i Oslo, 1967.
6. Holm, Ole Petter: Kritikerreaksjoner på Nordahl
Griegs tre siste skuespill og litt om striden omkring
dem. Hovudoppgåve i nordisk, Universitetet i
Bergen, 1972.
7. Penne, Sylvi Johanne: Veien til Moskva. Nordahl
Grieg 1927-1933. Hovudoppgåve i norsk, Universitetet
i Oslo, 1973.
8. Enoksen, Knut: Teatret i politikkens tjeneste.
Nordahl Griegs "Vår ære og vår
makt" og "Men imorgen -" . Forutsetninger,
analyse og kritisk vurdering. 126 bl. Hovudoppgåve
i nordisk, Universitetet i Trondheim, 1976.
9. Nygaard, Knut og Eide, Eiliv: Den nationale scene
1931-1976. Oslo 1977
10. Helland, John Kristian: Om litteratur og kunst
i Nordahl Griegs tidsskrift "Veien frem".
Hovudoppgåve i nordisk, Universitetet i Oslo,
1980.
11. Grandal, Bjarne: Nordahl Griegs litteratursyn.
Hovudoppgåve i nordisk, Universitetet i Bergen,
1986.
Artiklar
1. Dalgard, Olav: "Nordahl Grieg". I Kamp
og Kultur 2/1937
2. Storstein, Olav: "Nordahl Grieg". I Det
20de Århundre. Mot Dag 4/1937.
3. Rønneberg, Anton: "NG og norsk teater".
Kronikk i Aftenposten 26.5.1945
4. Nedergaard, Leif: om Nordahl Grieg i tidsskriftet
Litteratur, Kb.havn 1946, sitert i Friheten 27.6.1946: "Motsetningen
Nordahl Grieg – Kai Munck." Grieg som fonyar
av dramaet.
4. Borgen, Johan: "Om Grieg som dramatiker" i
Kvinnen og Tiden, nov. 1952
5. Nilsen, Hans Jacob: "Nordahl Grieg og teatret" i
Kvinnen og Tiden, nov. 1952
6. Digernes, Ivar: "Han hadde noe på hjertet".
Artikkel skrive for tidsskriftet Ringen 1. november
1957. Trykt i Pettersen m.fl. 1962: 11-16. Litt om
den manglande interessa for dramatikaren NG.
7. Borgen, Johan: "Nordahl Grieg og teatret" i
Fossegrimen 1/1962
8. Dalgard, Olav: "Nordahl Grieg, der Dramatiker" i
Wissenschaftliche Zeitschrift der Ernst Moritz Arndt
Universität Greifswald, Gesellschaftliche Reihe
12/1963
9. Nag, Martin: "Meyerhold og Nordahl Grieg." I
Profil 5/1965
10. Bien, Horst: "Zur Bedeutung des Films für
die Dramen Nordahl Griegs" i Nordeuropa. Jahrbuch
für nordische Studien, I, 1966. Også trykti:
Växelverkan mellan skönlitteraturen och andra
konstartar. Uppsala: Student Service, 1967
11. Gravier, Maurice: "Hommage à Henrik
Ibsen et à Nordahl Grieg" i Etudes Germaniques,
22/1967
12. Bien, Horst: Etterord i tysk utg. i 1968. Jf denne.
13. Irgens, Ole Tschudi: "Nordahl Grieg – vår
Benjamin" i Morgenavisen 28.10.1972.
14. Bien, Horst: "Revolusjonens røst i
Helge Krogs og Nordahl Griegs dramatikk" i Wrede,
Johan et al (red.): 20th Century Drama in Scandinavia.
Proceedings of the 12th Study Conference of the International
Association for Scandinavian Studies, 1978. Helsinki
universitet, 1979.
15. Jurickova, M.: "Das dramatische Werk von
Nordahl Grieg im Kampf gegen Krieg und Faschismus." I
Brünner Beiträge zur Germanistik und Nordistik
6/1988.
16. Næss, Trine: Fleire kapittel om NG, særleg
ss. 94–96, 231–243, i Mellomkrigstidens
teater i den norske hovedstaden. Forholdet til det
ikke-realistiske utenlandske teater. Oslo: Solum, 1994.
|
